بهره وري چيست؟
بهره وري مفهوم ساده اي دارد. رابطه بين ستاده[1] يك سازمان و نهاده هاي[2] مورد نياز آن. ما مي توانيم با تقسيم ستاده ها بر نهاده ها، مقدار بهره وري را تعيين كنيم همچنين مي توانيم با بهبود اين نسبت بر ميزان بهره وري بيفزاييم بدين معنا كه با سطح معيني از نهاده ها، ستاده بيشتري به دست آوريم.
علي رغم اينكه بهره وري، مساله ساده اي بنظر مي رسد. برداشتهاي نادرست در مورد آن بسيار رواج دارد بعنوان مثال اغلب بهره وري [3] را با توليد[4] برابر مي دانند. يعني تصور مي كنند اگر خروجي كالا يا خدمات بيشتر شد بهره وري نيز افزايش يافته است در حاليكه توليد، فقط صورت اين رابطه است و ما نمي توانيم بدون در نظر گرفتن تغييراتي كه در نهاده ها بمنظور بهبود ستاده ايجاد شده است، در مورد بهره وري نتيجه گيري كنيم.(بهره وري در آمريكا، ص 50-60).
بهره وري:
واژه بهره وري در سطوح مختلف و توسط افراد گوناگون مورد استفاده قرار مي گيرد ولي مهندسين – اقتصاد دانان و حسابداران بيشترين علاقه را در اين زمينه دارند به همين دليل هر يك اقدام به تعريف و بسط مفهوم بهره وري از ديدگاه خود كرده و روشهاي اندازه گيري، تحليل و بهبود آن را مشخص كرده اند. بهره وري به مفهوم ساده عبارت است از نسبت بين خروجي و ورودي. اين مفوم قابل استفاده در كليه سيستم هاي فعال متشكل از تجهيزات، مواد و نيروي انساني. يعني ارزشيابي عملكرد سيستم هاي توليدي – كشاورزي، بازرگاني و غيره.
به كمك شاخصهاي بهره وري به نحو مطلوبي امكان پذير است البته شرايط و اهداف ارزيابي با توجه به سطح و گستردگي سيستم بهره وري مورد نظر متفاوت است. (راهبرد مديران ص 3-5)
بهره وري :
بهره وري را به سادگي در نسبت ستاده به به داده تعريف نموده اند، يعني ميزان خروجي يا محصولي كه به ازاي يك واحد ورودي يا عوامل توليد به دست مي آيد در شرايط يكسان، هر قدر اين نسبت بزرگتر باشد، حاكي از بهره وري بالاتر و در نتيجه منافع بيشتر است. (مديريت و بهره وري شماره ص 4-15)
بهره وري:
بهره وري عبارت است از استفاده مطلوب، موثر و بهينه از مجموعه امكانات، ظرفيت ها – قابليت ها – سرمايه ها – نيروها. منابع و فرصت ها.
به عبارت ديگر بهره وري عبارت است از بيشترين و در عين حال بهترين نوع استفاده از عوامل و سرمايه ها در توليد يك كالا و يا ارئه خدمات. اسلام و انسان و بهره وري ص (4-11)
بهره وري :
واژه بهره وري (Productivity) كه به معناي سرشاري، حاصلخيزي – باروري و استعداد
توليدي است. از رابطه بين مقدار ستاده[5] و مقدار نهاده[6] به كار رفته براي توليد آن ستاده. بهره وري و مفاهيم ص 20-22
-
|
بهره وري = |
ستاده مي توان بدست آورد.
ستاده = محصول نهايي يك فرآيند را كه به صورت كالا و يا خدمات باشد را ستاده گويند.
نهاده: منابهي هستند كه در توليد يك كالا يا ارائه يك خدمت بكار مي روند. منابع اصلي نهاده ها عبارتند از نيروي كار (منابع انساني) و سرمايه ماشين آلات و تجهيزات.
بهره وري از نظر اسلام :
- بكوشيد تا وقت و زبان شما چهار ساعت باشد. ساعتي را براي مناجات با خداوند ساعتي را براي كار – تلاش و زندگي، ساعتي را براي معاشرت با برادران و اشخاص مورد اعتماد كه عيوب شما را به شما بنمايانند و معرفي كنند. قلباً به شما اخلاص بورزند و براي شما دلسوزي كنند و ساعتي نيز فارغ و آسوده باشيد. و براي انجام وظايف ساعتهاي ديگر تواناتر شويد. به خود فقر و طول عمر را تلقين نكنيد و نويد ندهيد. زيرا هركس به خود فقر را تلقين كند بخيل شود و هركس به خود طول عمر را تلقين كند حريص خواهد شد براي خود بهره و حظي از دنيا قرار دهيد. يعني آنچه از حلال باشد، نفس به آن تمايل داشته باشد[7].
با مروت و مردانگي منافات نداشته باشد و در آن رخنه نكند به آن ضربه نزند و اسراف نباشد را در اختيار نفس قرار دهيد با اين وسيله براي انجام اموردين ياري جوييد و دين را وسيله اي براي انجام امور دين قرار دهيد.زيرا روايت است كه از ما نيست كسي كه دنيايش را براي دينش رها كند.يا دينش را براي دنيا از دست بدهد.عوامل بر گرفته از حديث:
1- تعلم و انضباط در كارها و برنامه ريزي در امور
2- استفاده صحيح از عمر
3- استفاده صحيح از دنيا
4- استفاده از اوقات فراغت به طرز مطلوب
5- اولويت بندي در كارها
6- برقراري رابطه صحيح در كارها
7- نقش دوستان خوب و مشاوران شايسته
8- توليد-خدمت و علم و عمل بايد به نفع جامعه باشد و غيره.
به طور كلي اسلام دنيا را مزرعه آخرت مي داند . بر كارو تلاش حركت،فعاليت و سازندگي تاكيد مي نمايد وتا جاييكه مي فرمايند (من لا معاش له لا معاد له) اسلام رياضت صرف و گوشه نشيني و انزوا طلبي را ترك مي كند و شواهد زيادي است كه اسلام به اقوامي كه يكي ار جنبه ها را به طور مطلق سرمشق خود قرار داد. به شدت مقابله مي كند كه مي فرمايد .( ربنا آتنا في الدنيا حسنه...)[8] عبارت است از حسنه دنيا: رفاه-زندگي، عافيت،سلامت،معيشت خوب،زندگي توام با يك بينش مبتني بر واقعيت رشد و آسايش وامنيت و حسنه آخرت به معني رضوان الهي،عاقبت نيك،سعادتمندي (حشر با اوليا ا... وقرب الي ا...) است.
با توجه به آنچه كه بيان شد اولاً بهره وري يك مفهوم انساني است نقش نخست را انسانها ايفا مي كنند و ارتقا دانش و مهارت ، تدبير بشري حرف اول را مي زند، سرمايه انساني و استفاده از آن عامل اصلي توسعه و پيشرفت جامعه است. ثانياً نقش رسالت دين در اين امر بسيار مثبت آموزنده ، سازنده ، جهت دار ، و اميد بخش است منتهي بايد آنرا درست شناخت. درست به كار بست و بر نقش جوهري و حياتي اسلام و معنويت در اين امر تاميد نمود. به قوا حافظ:
قومي به جد و جهد گرفتند سر زلف يار قومي دگر حواله به تقدير مي كنند
(انسان اسلام و بهره وري ص 10-25 )
آموزش:
از واژه آموزش با كمي كوشش و دقت مي توان به خاطر آورد كه آموزش (يا تعليم و تربيت) قبل از تاسيس اولين مدارس در طول عمر بشر وجود داشته است حتي در ميان جوامع اوليه نيز آموزش انجام مي گرفت اعضاي بزرگسال خانواده در طول تاريخ پيوسته خردسالان را آموزش داده و تربيت كرده اند در خانواده والدين به عنوان مرتيان تكلم ، زبان مادري را به فرزندان خود مي آموختند پس مي توان اذعان نمود كه آموزش صرف مدرسه و دانشگاه نيست بلكه انسان در همه حال مي تواند ياد بگيرد و آموزش ببيند (فرآيند آموزش ص 15)
آموزش از نظر : دوبوا:آموزش يعني: مرتب و منظم كردن دقيق محيط فراگير به منظور دستيابي به نتايج مورد نظر در وضعيت هاي مشخص است[9].
الن گالينه : آكوزش را روند حل مساله مي نامد كه هدف آن تسهيل يادگيري فراگير است (فرايند برنامه ريزي آموزشي ص 12)
-آموزش : به آن دسته از نافنه هاي بشر است كه از راه تجربه يا از روش هاي تحليلي و منطقي به دست آمده باشد (مباني تكنواوژي ص 11 الي 12)
حال مي بينيم كه آموزش هاي كاربردي ضمن خدمت در محيط كاري به يك ضرورت غير قابل انكار مبدل شده است.همانا آموزش هاي كلاسيك عمومي متوسطه و دانشگاهي و گاه نا مرتبط بودن آنها در انجام بهينه امور ناكافي است.زيرا آموزش هاي عمومي Eduction) ) در واقع يك جريان منظم و مستمر است كه هدف آن كمك به رشد جسماني رواني – اخلاقي – اجتمايي و يا به طور كلي رشد شخصيت علمي ، پرورش يا بندگان در جهت كسب هنجارها مورد پذيرش يك جامعه خاص علمي است ولي آموزش كاربردي Training كه در دوره هاي ضمن خدمت تحقق مي يابد بر خلاف Education شكوفا ساختن استعدادهاي همه جانبه افراد يا رشد شخصيت آنان نيست بلكه منظور و هدف از اين آموزش ها ، دادن توان فني و افزايش مهارت هاي (skill) مورد نياز به كارآمدن براي انجام يك شغل jup يا حرفه occupation معين است[10].
بنابراين مي توان گفت كه اين آموزش و اثرش گاهي در خود شخص نمود پيدا مي كند و بهره وري افزايش مي يابد و گاهي در سطح عملياتي پديدار مي گردد. يا اينكه در ميزان كمي و كيفي محصولي كه توليد مي كند يا در راندمان كار دستگاه اثر مثبت بگذارد. و طول عمر دستگاهها را افزايش مي دهد . ويا به صورتي در مي آيد تا سود بيشتر و ضايعات كمتري را به همراه دارد.
اهميت (موضوع) :
امروزه در اقتصاد كليه كشور ها – چه توسعه يافته و چه در حال توسعه – بهره وري به اولويتي ملي تبديل شده است. ادامه حيات و بقاي كشورهائي كه تنها منبع آن – نيروي انساني است تا حد بسياري به توانايي مستمر در توليد حداكثر ستاده ممكن، در ازاي هر واحد نهاده بستگي دارد بهره وري، موجبات رشد اقتصادي و كنترل تورم را فراهم و امكان دستيابي به سطح بالاي استاندارد زندگي را ميسر مي كند. مزايايي بهبود بهره وري براي شركت عبارت است از صرفه جويي در استفاده از منابع كمياب و افزايش قدرت رقابت و در مورد افراد در استفاده بهبنه ارز اين منابع . مزاياي بهره وري همچنين به صورت دستمزدهاي بالا و كيفيت بهتر زندگي شغلي ظاهر مي شود مركز كيفيت و بهره وري آمريكا (The American – Productivity and quahtycenter) بطور مختصر و در جمله اي كوتاه، چنانكه شايسته است اهميت بهره وري را براي ما بيان مي كند، علت اصلي ... ركود اقتصادي و تضعيف قدرت را ميتوان در دو كلمه خلاصه كرد ركود بهره وري. راه حل حفظ سطح بالاي استاندارد زندگي ... را نيز مي توان در دو كلمه خلاصه كرد رشد بهره وري. (مفاهيم اساسي بهره وري ص 13)
بهره وري بالا پايه هاي اقتصادي كشور را محكم و استوار مي كند و منتهي به بهبود استاندارد زندگي يعني كيفيت بهتر زندگي بر حسب اشتغال، آموزش، بهداشت، مسكن، حمل و نقل و ساير تسهالات خواهد شد از طريق مدرنيزه كردن مي توان به رشد صنعتي بيشتر دست يافت و بدينوسيله قدرت رقابت قابل توجهي در بازار به دست آورد. و براي اينكه بتوانيم به بهره وري برسيم بايد بدانيم كه چگونه از انباشت دانش و خلاقيت و بهره وري موجود در كاركنان و نيروي كار آنان كه از طريق تعليم و تربيت و اموزش – انگيزش – دانش – و تلاش گروهي در آنها ذخيره شده است بهره وري نمائيم. حالت اصلي اين است كه چگونه به حداكثر بهبود وپیشرفت مطمین در عملکرد یا نتایج مورد نظر با استفاده از حداقل امکانات منابع دست یابیم.(مدیریت بهره وری و شیوه های بهبود آن ص 7-23).
- ملتهای ثروتمند ، ملتهایی هستند که بهره ور باشند ملتهای ثروتمند – ملتهایی نیستند که فقط نهاده (input) در اختیار دارند بلکه ملتهایی هستند که به لطف سطح بالای مهارت و تکنولوژی خود می توانند از نهاده های خود به نحو بسیار موثرتری استفاده کنند.
بهره وری باعث می شود که ثروت افراد افزوده گردد. بهره وری این امکان را فراهم می آورد تا به کارکنان خود دست مزد های بالا پرداخت کنید.بهره وری این امکان را فراهم می آورد تا بازدهی سرمایه را در سطح بالا نگه دارید.دستمزد های بالا و بازدهی بالای سرمایه دو عامل اصلی ایجاد ثروت ملی محسوب می شوند رشد بهره وری حاصل توان و ظرفیت اقتصاد ملی بر ارتقای خود است.(مفاهیم اساسی بهره وری ص 96)
- بهبود و اهمیت بهره وری مصنوعی همه گیر و همه جانبه است به گونه ای که نه تنها مدیران جامعه و واحدهای اقتصادی بایستی به این سلاح مجهز شوند بلکه تک تک افراد در هر مقام و شغلی و موقعیتی که هستند بایستی با این طرز تفکر مجهز شوند که بدون گسترش در تمامی جامعه و نفوذ در ذهنیت تک تک افراد آن به وقوع نخواهد پیوست نگرش بر اهمیت و بهبود بهره وری بایستی در تمام نهادها – موسسات – سازمانها ، خانه ها و.... گسترش یابد. به گونه ای که هیچ یک از افراد کاری را چه در زمینه مصرف یا در هر زمینه دیگر – بدون نگرش انجام ندهند .تنها در این صورت است که می توان ادعا کرد بهره وری جزیی از فرهنگ عمومی جامعه شده است.بنابراین گسترش و نفوذ بهره وری د ر فرهنگ جامعه تنها راه برای انجام نهضت بهره وری است.رشد وگسترش بهره وری در کشور ما ، به سهولت امکان پذیر است چرا که نه تنها با فرهنگ ، آیین ملی و مذهبی ، منافاتی ندارد بلکه از بسیاری جهات همسو و همراه با آن می باشد در این زمینه می توان به فرهنگ صرفه جویی و قناعت و عدم اسراف و تبذیر که در فرهنگ مصرفی ما جایگاه ویژه ای دارد اشاره کرد.
اهمیت و بهبود بهره وری نتایج بی شمار مثبتی را در پی دارد. این منابع تمام محیط های کوچک مثل خانه تا محیط های بزرگ مثل تمام کشورها را شامل می شود.از آن جمله می توان – صرفه جویی در زمان – منابع – امکانات – دستیابی به خروجی های بیشتر ، انجام سهل تر کارها – استنباط و آرامش خاطر بیشتر – افزایش استانداردهای زندگی ،افزایش تولید ناخالص ملی ، حفظ محیط زیست ، توسعه و اشاره کرد.( مدیریت بهره وری ص 5-6)
اهمیت موضوع از نظر اسلام:
مفهوم بهره وری در اسلام عمیق تر از مفهوم عادی آن است که در محیط غیر اسلامی به آن اشاره می شود.در نظام اسلامی همه مفاهیم از این مساله نشات می گیرد که همه چیز ذات احدیت است و همه کاینات به ذکر و عبادت این نیروی لایزال مشغول هستند(قرآن کریم سوره 17 آیه 44) وبرای نیل به این هدف هر سازمانی چه اقتصادی و چه غیرآن باید مبتنی بر اصول قرآن مجید و سنت باشد . وهدف نهایی آن ایجاد بیشتر در جهت وصول و کسب کمالات معنوی باشد. بهره وری در مفهوم اسلامی آن راهی برای دستیابی خود و اجتماع به پیشرفت معنوی و اخلاقی از طریق تولید کالا و خدمات به منظور نیل به رشد و سیر به سوی خداوند سبحان است.
افزایش بهره وری به وسیله معیارهای اخلاقی که در قرآن کریم وسنت تعیین و مقرر شده اند – تحقق می یابد واین افزایش خود منجر به رشد معنوی فرد و جامعه نیز می شود.همچنین بامطالعه تاریخ اسلام و بررسی دقیق آیه های قرآن کریم و مطالعه آثار ، کتب و احادیثی که از ایمه معصومین بر جای مانده در می یابیم که اسلام نه تنهابه جنبه های معنوی و روحی - اخلاقیات - فضیلت و تقوای فرد و روابط خالق و مخلوق پرداخته، بلکه تاکید زیادی بر جنبه های مربوط به روابط اجتمایی ، اداره امور دنیایی، استفاده صحیح از منابع و نعمت های خداوندی و جنبه های موثر و مفید دیگر که در زندگی انسان ها تغییر و بهبود حاصل می کند و به نوعی باعث انجام بهتر کارها می شود.که به تعبیر امروزی بهره وری نامیده می شود کرده است.
به عنوان نمونه از پیامبر اکرم (ص) است که می فرماید : ارزشمندترین مردم کسی است که به آنچه که به او مربوط نمی شود نپردازد(معانی الانبار ص188) این حدیث شریف اشاره به یکی از عوامل مهم در ارتقای بهره وری یعنی عدم تداخل مسیولیت ها و وظایف دارد.در بسیاری موارد مشاهده ممی شود که برخی افراد به علت عادت های شخصی در امموری که به ایشان ندارد مداخله می کنند. ودر نتیجه ضمن از دست دادن مقدار زیادی از وقت گرانبهای خود و دیگران باعث ایجاد اشکال در به ثمر رسیدن کارها می شوند.(تشکیلات بهره وری ص 4-6)
در حدیثی از مولای متقیان علی (ع) آمده است به شما سفارش می کنم که تقوی پیشه کنید و آگاهی های خود را به دیگران تعلیم دهید.در این حدیث گهربار نیزیکی از عمده ترین راههای افزایش بهره وری کارهای مختلف ، تعلیم دادن به عواملی است که در اجرای آن کارها نقش دارند. اصولاً نظم در مقدمات یک کار و با سامان بخشیدن به یک مجموعه ، موجب جلوگیری از اتلاف وقت می شود.در جای دیگر از آن امام بزرگوار نقل شده است که تعین میزان اهمیت و ضرورت هر کدام از فعالیت ها و پرداختن به امور مهم تر ، امری لازم می باشد و این امر خود نشان دهنده اثر بخشی – به عنوان یکی از ارکان بهره وری می باشد که دلالت بر انتخاب فعالیت های مفید و اصولی برای دستیابی به هدف دارد.
احادیث فراوان در ارتباط با بهره وری در اسلام می توان اکثر عواملی را که باعث ارتقا و افزایش بهره وری می باشند و به گونه ای با ارزشهای اسلامی تطبیق دارد.علاوه بر در نظر گرفتن انگیزه ها ی مادی انگیزه های معنوی را هم مد نظر قرار داده و آن را با آموزش مستمری صورت می دهد.مطابق این تعلیم یک کارگر مسلمان در کارخانه و محیط کار ، همان احساس را دارد که در مسجد دارد. و او می گوید لزومی ندارد که فقط من از محصول یا تولیدات بهره مند گردم بلکه همه باید بهره مند شوند واین کار را درست یک عبارت به حساب می آورد.
از ارزشهای اسلامی دیگری که باعث کاهش هزینه ها و افزایش بهره وری می شود داشتن روحیه تقوی و خداپرستی است برخلاف سایر نظام های دیگر که بخشی از ههزینه ها و نیروها صرف کنترل و بازرسی می شود این هزینه ها در جامعه اسلامی در راه ارتقای فرهنگی و رشد معنوی کارکنان به کار گرفته می شود . تا با تقویت روحیه دینی و خداپرستی ، عامل کنترل کننده درونی در افراد به وجود آید و به وسیله این ارزش ضمن تامین اهداف سازمان برای افزایش بهره وری ، رشد و ترقی و تعالی معنوی انسانها حاصل گردد.مدیریت بهره وری (3-12)
- در خصوص درجه اهمیت عوامل تولید موثر در بهره وری به توجه به تحقیق به عمل آمده مهمترین عوامل عبارتند از مدیریت نیروی انسانی ، تکنولوژی ، ماشین آلات و مواد اولیه . عوامل مذکور در هر واحد سازمانی به توجه به طرح مطالعه اولیه در راستای تحقق اهدافی جذب می گردند. دستیابی به اهداف مورد نظر بدون شناسایی به موقع عوامل یاد شده ممکن نیست. پایین بودن بهره وری عوامل ذکر شده در کشور ایران به خصوص در واحدهای تولیدی کاملا طبیعی به نظر می رسد و اگر این روند همچنان استمرار یابد مسلما ایران سالهای آتی با تنگناهای عدیده اقتصادی مواجه خواهد شد که عمدتا ناشی از عدم شناخت دقیق ، به موقع و به کارگیری عوامل موثر در بهره وری است و از طرفی اهتمام ورزیدن در جهت استفاده بهینه از تمام عوامل به طور همزمان مشکل به نظر می رسد.
باید عوامل یاد شده و فاکتورهای موثر بر بهره وری هر عامل که تاکنون کم و بیش شناسایی نشده اند موردکنکاش قرار گرفته و بر حسب درجه اولویت در هر یک از شرکت های تولید به کار گرفته شود.
در میان عامل تولید ، مدیریت ، نیروی انسانی ، تکنولوژی ، مواد اولیه و ماشین آلات ، مهمترین عوامل موثر در بهره وری ، سازمان ها هستند. با توجه به شیوه آمار توصیفی در این تحقیق از مدیران و روسا و مهندسین ارشد و متخصصین و صاحب نظران بهره وری بر اساس پرسش نامه تنظیمی و پاسخ به آنها نتایج زیربط حاصل شده است که مراتب اهمیت مدیریت و نیروی انسانی را مطرح می نماید می بایستی در ار تقای سطح علمی و آگاهی این عامل تولیدی کوشا باشیم.
1-از 67/91 % از جامعه صاحب نظران بهره وری 97% جامعه آماری مدیران معتقدند مدیریت اولین عامل موثر در بهره وری سازمان است.
2- 33/83% از جامعه صاحب نظران بهره وری 25/83% جامعه آماری مدیران معتقدند نیروی انسانی دومین عامل بهره وری در سازمان است.
3- 33/83% از جامعه صاحب نظران بهره وری 59% جامعه آماری مدیران معتقدند که تکنولوژی سومین عامل موثر در بهره وری است.
4- از75% از جامعه صاحب نظران بهره وری 59% از جامعه آماری مدیران معقدند که ماشین آلان چهارمین عامل موثر در بهره وری است.
5- از 75% از جامعه صاحب نظران بهره وری 7/64% از جامعه آماری مدیران معتقدند که مواد اولیه پنجمین عامل موثر در بهره وری است.
حال با توجه به اینکه مدیریت و نیروی انسانی از جمله عوامل درجه اول و دوم در امر بهره وری است بنابراین نیروی انسانی و مدیریت نیاز به آموزش و تربیت در حین انجام کار به طورمستمر را دارد تا همیشه باعث ارتقای بهره وری گشته و همین امر در شرکت فوق که مستثنی از شرکت های دیگر نیست اقدام به اندازه گیری آموزشی در نیروی انسانی که باعث بهره وری می گردد نموده است.
- همانطور که مطرح شد برای افزایش بهره وری از هر عاملی باید به عامل نیروی انسانی توجه کنیم زیرا تربیت نیروی انسانی کارامد کاری است که در کوتاه مدت امکان پذیر نمی باشد. وقتی حرف از ایجاد بهره وری ، ایجاد فرهنگ پژوهش ، تغییر نظام آموزشی و بالاخره هدفمندی نظام آموزشی می کنیم اینها مسایلی نیست که ظرف مدت کوتاه قابل حصول باشد وباید بر اساس زیر برنامه ریزی نمود.
الف- برنامه دراز مدت آموزشی
ب- نزدیکی آموزش به دنیای واقعی پیوند دانشگاه و صنعت
ج- به موقع حرکت کردن و نوآوری توسط دانش آموختگان ما
د- ایجاد فرهنگ پژوهش در همه سطوح
اینها مواردی هستند که باعث اهمیت دادن به بعد آموزشی در ارتقاء با سطح بهره وری نیروی انسانی می گردد.
بنابراین می توان گفت که اهمیت بهره وری همین بس که بهره وری یکی از مهمترین مسایل امروز جهان و کشور چه در سطح کلان و چه در سطح خرد مطرح است. افزایش بهره وری که در اثر آموزش بیشتر است که باعث افزایش سوددهی کاهش هزینه ها می باشد در صنایع و کلیه دوایر و ادارات و در جابه جایی و ابعاد زندگی اجتمایی فردی و شخصی حتی در محیط خانواده هم مطرح ومورد نظر است . در این تحقیق اهمیت و ارزش آموزش به طور کلی بحث می شود . ثانیا بهره وری مورد تفحص قرار می گیرد . ثالثا میزان بهره وری بر اثر آموزش نیروی انسانی در صنعت جهانگردي را اندازه گیری نمایند . مجموعه مقالات ص353، 363 و مقاله ای تحت عنوان بهره وری در صنعت سال 1373.